4. Mukammal raqobat va monopoliya
Darslikda
N. Gregory Mankiw, Principles of Economics, 10-nashr
- 15-bob. Firms in Competitive Markets287–310-betlar
- 16-bob. Monopoly311–340-betlar
📘 Konspekt — Premium
Konspekt mundarijasi:
- Mukammal raqobat
- Foydani maksimallashtirish
- To‘xtatish, chiqish va uzoq muddatli muvozanat
- Monopoliya nima uchun paydo bo‘ladi
- Monopoliya qanday qaror qabul qiladi
- Monopoliyaning ijtimoiy xarajati
- Narx diskriminatsiyasi
- Monopoliyaga nisbatan davlat siyosati
- Formulalar
- Darslikda
To‘liq konspekt, formulalar va darslik betlariga havolalar — Premium’da.
Premium haqidaBilimingizni tekshiring
Shu mavzu bo‘yicha 30 ta tasodifiy savol. Javoblar avtomatik saqlanadi, ball serverda hisoblanadi.
Asosiy atamalar
Butun lug‘at →- chekli tushummarginal revenue
- Bir birlik qo‘shimcha sotuvdan umumiy tushumning o‘zgarishi: MR = ΔTR / ΔQ.
- faoliyatni vaqtincha to‘xtatishshutdown
- Bozor sharoiti tufayli firmaning ma’lum muddat ishlab chiqarmaslik haqidagi qisqa muddatli qarori. Narx o‘rtacha o‘zgaruvchan xarajatdan (AVC) past bo‘lganda o‘rinli.
- monopoliyamonopoly
- Yaqin o‘rinbosari bo‘lmagan tovarning yagona sotuvchisi bo‘lgan firma.
- narx diskriminatsiyasiprice discrimination
- Bir xil tovarni turli xaridorlarga turli narxda sotish amaliyoti.
- raqobatli bozorcompetitive market
- Ko‘plab xaridor va sotuvchilar bir xil tovar bilan savdo qiladigan, ularning hech biri narxga ta’sir qila olmaydigan bozor.
- tabiiy monopoliyanatural monopoly
- Bitta firma butun bozorni ikki yoki undan ko‘p firmaga qaraganda arzonroq ta’minlay oladigan holatda yuzaga keladigan monopoliya.
Laboratoriya: Monopoliya va sof ijtimoiy yo‘qotish
Monopolist MR = MC bo‘yicha miqdor tanlaydi va narxni talab chizig‘idan oladi. Raqobatli bozor bilan solishtiring.
Parametrlar
- Monopoliya: narx / miqdor
- $6 / 4
- Raqobat: narx / miqdor
- $2 / 8
- Monopol foyda
- $16
- Sof ijtimoiy yo‘qotish (DWL)
- $8
Xulosa: Monopolist kamroq ishlab chiqaradi va qimmatroq sotadi (P > MR = MC). Qizil uchburchak — hech kimga tegmaydigan yo‘qotish: xaridor to‘lashga tayyor, lekin sotilmagan birliklar.