4. Mukammal raqobat va monopoliya

Darslikda

N. Gregory Mankiw, Principles of Economics, 10-nashr

  • 15-bob. Firms in Competitive Markets287–310-betlar
  • 16-bob. Monopoly311–340-betlar

📘 Konspekt — Premium

Konspekt mundarijasi:

  • Mukammal raqobat
  • Foydani maksimallashtirish
  • To‘xtatish, chiqish va uzoq muddatli muvozanat
  • Monopoliya nima uchun paydo bo‘ladi
  • Monopoliya qanday qaror qabul qiladi
  • Monopoliyaning ijtimoiy xarajati
  • Narx diskriminatsiyasi
  • Monopoliyaga nisbatan davlat siyosati
  • Formulalar
  • Darslikda

To‘liq konspekt, formulalar va darslik betlariga havolalar — Premium’da.

Premium haqida

Bilimingizni tekshiring

Shu mavzu bo‘yicha 30 ta tasodifiy savol. Javoblar avtomatik saqlanadi, ball serverda hisoblanadi.

Asosiy atamalar

Butun lug‘at →
chekli tushummarginal revenue
Bir birlik qo‘shimcha sotuvdan umumiy tushumning o‘zgarishi: MR = ΔTR / ΔQ.
faoliyatni vaqtincha to‘xtatishshutdown
Bozor sharoiti tufayli firmaning ma’lum muddat ishlab chiqarmaslik haqidagi qisqa muddatli qarori. Narx o‘rtacha o‘zgaruvchan xarajatdan (AVC) past bo‘lganda o‘rinli.
monopoliyamonopoly
Yaqin o‘rinbosari bo‘lmagan tovarning yagona sotuvchisi bo‘lgan firma.
narx diskriminatsiyasiprice discrimination
Bir xil tovarni turli xaridorlarga turli narxda sotish amaliyoti.
raqobatli bozorcompetitive market
Ko‘plab xaridor va sotuvchilar bir xil tovar bilan savdo qiladigan, ularning hech biri narxga ta’sir qila olmaydigan bozor.
tabiiy monopoliyanatural monopoly
Bitta firma butun bozorni ikki yoki undan ko‘p firmaga qaraganda arzonroq ta’minlay oladigan holatda yuzaga keladigan monopoliya.

Laboratoriya: Monopoliya va sof ijtimoiy yo‘qotish

Monopolist MR = MC bo‘yicha miqdor tanlaydi va narxni talab chizig‘idan oladi. Raqobatli bozor bilan solishtiring.

02,557,51012,51502,557,51012,515Miqdor (Q)Narx, $MonopoliyaRaqobat
Talab (D)MRMCMonopol foydaDWL

Parametrlar

10
2 $
Monopoliya: narx / miqdor
$6 / 4
Raqobat: narx / miqdor
$2 / 8
Monopol foyda
$16
Sof ijtimoiy yo‘qotish (DWL)
$8

Xulosa: Monopolist kamroq ishlab chiqaradi va qimmatroq sotadi (P > MR = MC). Qizil uchburchak — hech kimga tegmaydigan yo‘qotish: xaridor to‘lashga tayyor, lekin sotilmagan birliklar.