3. Firmalar, ishlab chiqarish va xarajatlar

Darslikda

N. Gregory Mankiw, Principles of Economics, 10-nashr

  • 14-bob. The Costs of Production267–286-betlar
  • 15-bob. Firms in Competitive Marketsqo‘shimcha287–310-betlar

📘 Konspekt — Premium

Konspekt mundarijasi:

  • Xarajat va foyda
  • Ishlab chiqarish funksiyasi
  • Xarajatlarning turlari
  • Qisqa va uzoq muddat
  • Ishlab chiqarishni to‘xtatish va qaytarib bo‘lmaydigan xarajatlar
  • Formulalar
  • Darslikda

To‘liq konspekt, formulalar va darslik betlariga havolalar — Premium’da.

Premium haqida

Bilimingizni tekshiring

Shu mavzu bo‘yicha 30 ta tasodifiy savol. Javoblar avtomatik saqlanadi, ball serverda hisoblanadi.

Asosiy atamalar

Butun lug‘at →
chekli xarajatmarginal cost
Bir birlik qo‘shimcha mahsulot ishlab chiqarish natijasida umumiy xarajatning ortishi: MC = ΔTC / ΔQ.
doimiy xarajatlarfixed costs
Ishlab chiqarish hajmiga qarab o‘zgarmaydigan xarajatlar, masalan, bino ijarasi.
iqtisodiy foydaeconomic profit
Umumiy tushumdan barcha xarajatlar — aniq (ochiq) va yashirin xarajatlar ayirilgandan keyin qolgan qism.
samarali hajmefficient scale
O‘rtacha umumiy xarajat (ATC) eng past bo‘lgan ishlab chiqarish hajmi.
umumiy tushumtotal revenue
Firma mahsulotini sotishdan olgan pul miqdori: narx × sotilgan miqdor (P × Q).
yashirin xarajatlarimplicit costs
Firma pul to‘lamaydigan, lekin voz kechilgan imkoniyat sifatida mavjud bo‘lgan xarajatlar: masalan, egasining vaqti yoki biznesga tikilgan pulning foizi.

Laboratoriya: Xarajat egri chiziqlari va firma qarori

MC, AVC va ATC. Bozor narxini o‘zgartiring: firma ishlab chiqaradimi, zarar ko‘radimi yoki to‘xtaydimi?

05101520051015Ishlab chiqarish hajmi (Q)Xarajat va narx, $P = MC
MCATCAVCNarx (P = MR)

Parametrlar

40 $
1
8 $
ATC minimumi (samarali hajm)
$6,97 (Q = 10,5)
To‘xtash nuqtasi (AVC min)
$2,62
Firma qarori
Q = 11 ishlab chiqaradi
Foyda
$11

Xulosa: P > ATC: firma iqtisodiy foyda oladi. MC chizig‘i ATC ni aynan uning eng past nuqtasida kesib o‘tishiga e’tibor bering.